Σοκαριστικό challenge στο Κορωπί – 22χρονος χαροπαλεύει
Το πρόσφατο περιστατικό ενός 22χρονου που, επιχειρώντας να ολοκληρώσει ένα διαδικτυακό «challenge», κατέληξε να θέσει σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία του, δεν είναι ένα μεμονωμένο γεγονός. Αντιθέτως, αποτελεί ένα ακόμη σύμπτωμα μιας εποχής όπου η ανάγκη για δημοφιλία και διαδικτυακή αποδοχή ξεπερνά συχνά τα όρια της λογικής — και, δυστυχώς, κάποιες φορές, και της ασφάλειας.
Στη συνέντευξή μου στο Kontra Channel με την Ελευθερία Τζανακούλη, συζητήσαμε για τα ψυχολογικά και κοινωνικά αίτια πίσω από αυτά τα επικίνδυνα φαινόμενα που εξαπλώνονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η ψευδαίσθηση της διαδικτυακής αξίας
Τα social media έχουν μεταμορφώσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι —ιδίως οι νέοι— αντιλαμβάνονται την αυτοεκτίμησή τους.
Η αξία πλέον δεν μετριέται από τις σχέσεις, την προσωπική εξέλιξη ή την ουσία των εμπειριών, αλλά από αριθμούς: likes, views, followers.
Αυτό το «ψηφιακό νόμισμα» οδηγεί πολλούς να αναζητούν συνεχώς την επόμενη εντυπωσιακή κίνηση που θα τραβήξει την προσοχή.
Όταν η ταυτότητα αρχίζει να εξαρτάται από το βλέμμα του άλλου, η ψυχολογική ασφάλεια υποχωρεί. Οι προκλήσεις αυτές λειτουργούν σαν δοκιμασίες αξίας: “Αν τα καταφέρω, υπάρχω. Αν δεν τα καταφέρω, είμαι αόρατος.”
Η ματαιοδοξία και ο μακιαβελισμός της ψηφιακής εποχής
Στη ρίζα του φαινομένου μπορούμε να εντοπίσουμε ψυχολογικά χαρακτηριστικά όπως ο ναρκισσισμός και ο μακιαβελισμός.
Ο ναρκισσισμός καλλιεργεί την ανάγκη για συνεχή θαυμασμό και προσοχή, ενώ ο μακιαβελισμός ενθαρρύνει μια εργαλειακή στάση απέναντι στους άλλους και στον εαυτό — δηλαδή τη λογική του “ο σκοπός αγιάζει τα μέσα”.
Στο περιβάλλον των social media, ο σκοπός είναι η προβολή· και τα μέσα, συχνά, η υπερβολή, η πρόκληση, ακόμα και η αυτοκαταστροφή.
Πρόκειται για μια επικίνδυνη μορφή ψηφιακού ματαιοδοξισμού, όπου η επιτυχία μετριέται όχι με βάση το νόημα ή τη συμβολή, αλλά με βάση την ικανότητα να σοκάρεις ή να τραβήξεις την προσοχή — έστω και για λίγα δευτερόλεπτα.
Η δυναμική της μίμησης
Οι πλατφόρμες λειτουργούν με ισχυρούς μηχανισμούς μίμησης.
Όταν ένα βίντεο γίνεται viral, ενεργοποιείται η ανάγκη του θεατή να ανήκει, να δοκιμάσει, να αποδείξει ότι μπορεί κι εκείνος.
Αυτή η επιθυμία ένταξης είναι ανθρώπινη — όμως, σε συνδυασμό με την απουσία κριτικής σκέψης και τη διαρκή έκθεση σε πρότυπα επιφανειακής επιτυχίας, μπορεί να γίνει καταστροφική.
Η ευθύνη εδώ δεν βαραίνει μόνο τον δημιουργό ενός challenge, αλλά και το κοινό που το ενισχύει με likes και shares.
Η “κουλτούρα του θεάματος” χρειάζεται θεατές για να επιβιώσει.
Η ευθύνη των ενηλίκων
Οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας έχουν καθοριστικό ρόλο.
Οφείλουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά και τους νέους να αναπτύξουν κριτική σκέψη, να διαχωρίζουν την ψηφιακή εικόνα από την πραγματικότητα και να αντιλαμβάνονται τους κινδύνους πίσω από τα φαινόμενα της “ψηφιακής πρόκλησης”.
Οι γονείς χρειάζεται να ρωτούν, να συζητούν, να μη δαιμονοποιούν το διαδίκτυο, αλλά να το εντάσσουν σε έναν διάλογο για αξίες, όρια και ασφάλεια.
Ένα κάλεσμα σε αναστοχασμό
Το περιστατικό αυτό δεν είναι απλώς μια είδηση. Είναι καθρέφτης της εποχής μας — μιας κοινωνίας που πολλές φορές επιβραβεύει την επίφαση και όχι την ουσία, τη φήμη και όχι το νόημα.
Ας μην επιτρέψουμε η ανθρώπινη ζωή να γίνει «περιεχόμενο».
Η πραγματική αξία δεν βρίσκεται στο πόσοι μας βλέπουν, αλλά στο πώς στεκόμαστε απέναντι στους άλλους και στον εαυτό μας.
πειδή κατάπιε αμάσητο burger
